Teritorijalna heraldika

Grad Beograd

Grad Beograd, Beogradski region

Nosilac: Grad Beograd
Usvojen: 1931. (obnovljen 1991.)
Autori: Đorđe Andrejević Kun (1931); Dragomir Acović (veliki grb i njegov etalon); obnovu 1991. pripremila radna grupa: Dragomir Acović, Mira Kun, Branko Miljuš i Tomislav Lakušić
Odluka: Statut Grada Beograda (1991); standardi grba objavljeni u „Službenom listu grada Beograda”, br. 14/96, a zastave u br. 8/97
Region: Beogradski region
Eparhija: Arhiepiskopija beogradsko-karlovačka
Zvanični sajt: beograd.rs

Grad Beograd koristi grb u tri nivoa — mali, srednji i veliki — i kvadratni steg. Grb je 1931. godine osmislio slikar Đorđe Andrejević Kun, a posle Drugog svetskog rata pao je u zaborav; Skupština grada ga je obnovila 1991. kao deo Statuta, uz tri manje ispravke. Standarde grba i zastave izradilo je Srpsko heraldičko društvo „Beli orao”, pri čemu su veliki grb i njegov etalon delo Dragomira Acovića, a steg je u upotrebi od 1995. Srednji grb čini štit pod zlatnom bedemskom krunom sa dijademom, a na velikom štit nosi na grudima beli dvoglavi orao, ispod koga vise četiri odlikovanja dodeljena gradu: Legija časti (21. decembar 1920), čehoslovački Ratni krst (8. oktobar 1925), Orden Karađorđeve zvezde s mačevima (18. maj 1939) i Orden narodnog heroja (20. oktobar 1974). Pravo da koristi veliki svečani grb ima gradonačelnik, koji njime predstavlja grad u zvaničnoj komunikaciji.

Blazon

Štit

Štit koji se u dnu završava blagim šiljkom. U plavom polju srebrni zidani bedem sa otvorenom kapijom, visokom kulom u sredini i po jednom manjom kulom na krajevima; donji deo štita je crven, sa srebrnim talasastim rekama na bokovima, a preko njih plovi zlatna rimska trirema sa srebrnim jedrima.

Kruna

Zlatna bedemska kruna sa dijademom ukrašenom dragim kamenjem; na velikom grbu kruna ima pet vidljivih zubaca.

Čuvari

Srebrni dvoglavi orao raširenih krila, krunisan bedemskom krunom, koji na grudima nosi štit, u desnoj kandži drži mač, a u levoj maslinovu granu.

Postament

Ispod orla dve zlatne hrastove grane sa žirovima, o kojima vise četiri odlikovanja, a između njih mali štit sa starim grbom Beograda.

Steg

Kvadratna zastava, u razmeri 1:1, koja ponavlja sadržaj štita: na plavom beli bedem sa kulama i otvorenom kapijom, ispod njega crveno tlo između belih talasastih reka i žuta trirema sa belim jedrima.

Simbolika i značenje

Načela za grb utvrdio je odbor 1931. godine. Reka predstavlja prvobitnu snagu Beograda, a rimska trirema njegovu starinu. Bedem označava trgovački grad, kula sam grad, a otvorena kapija slobodno tržište. Crveno tlo između reka i ispod bedema simbol je krvi i vekovnog stradanja Beograda, bela boja bedema i kule podseća na ime „Beli grad”, a plavo nebo izražava nadu i veru u bolju budućnost; reke su bele u skladu sa heraldičkim pravilima. Boje grba su istovremeno i državne boje. Na bedemskoj kruni velikog grba pet zubaca označava veliki grad u regionu, a dijadema prestonicu.

Ranija znamenja

1555.Istorijski grb
Najstariji sačuvani prikaz grba Beograda, iz vremena ugarske vlasti, nalazi se u Fugerovom zborniku grbova „Ogledalo časti” iz 1555. Rani grbovi grada poznati su samo iz štampanih dela i literature, a stručnjaci ih smatraju sumnjivim ili pogrešnim tumačenjem rimskog novca iz I veka.
1725.Istorijski grb
U vreme austrijske vlasti Dvorsko ratno veće je, na predlog princa Aleksandra Virtemberškog, usvojilo novi pečat i grb Beograda.
1914.Predlog grba
Nacrt zakona o opštinama iz 1914. predviđao je novi grb sa nacionalnim simbolima, ali nema dokaza da je zakon, zbog ratnih događaja, ikada usvojen.
1931.Grb i zastava
Na inicijativu predsednika opštine Milana Nešića obrazovan je širi odbor u kome su bili umetnici, heraldičari, univerzitetski profesori, generali i državni savetnici. Uži odbor je 19. maja 1931. utvrdio načela za novi grb, među kojima i to da štit u dnu ima blagi šiljak. Na konkursu je ubedljivo pobedila skica pod šifrom „Crvena trojka” Đorđa Andrejevića Kuna, koja je, uz manje izmene koje je predložio žiri, zvanično usvojena i objavljena u boji u „Beogradskim opštinskim novinama”, br. 1/32. Zastava sa novim grbom istaknuta je na proslavi Spasovdana, dana Beograda, a poslednji put pre 1995. vijorila se 1932, na spasovdanskoj litiji.
1939.Istorijski prikaz
Album sličica „Grbovi Jugoslavije”, koji je 1939. u Zagrebu izdalo preduzeće „Kava Hag d.d.” (Kaffee HAG), donosi dva grba Beograda. Sličica br. 37, označena kao „stari grb”, prikazuje crveni štit sa srebrnim bedemom i kulom između dva zlatna dvostruka krsta, a ispod njih srebrne i crvene pruge; isti štit nalazi se u podnožju današnjeg velikog grba. Sličica br. 38 prikazuje „novi grb”, blizak sadašnjem, ali bez oblika štita sa šiljkom u dnu koji je odbor propisao 1931.
do 1991.Raniji amblem
Posle Drugog svetskog rata grad je napustio grb i koristio samo znak bez heraldičkog opisa: stilizovani crno-beli prikaz bedema sa tri kule i broda na talasima ispod njega.

Istorijska znamenja

Kartice sa grbovima gradova koje je između dva svetska rata izdavala firma Kaffee HAG — dragoceno svedočanstvo o tome kako su gradski grbovi izgledali u Kraljevini.