Obnova heraldike

Šta je Nova

srpska heraldika?

Nova srpska heraldika naziv je za savremeni srpski heraldički izraz koji se oblikuje od početka devedesetih godina XX veka. Posle decenija u kojima su gradovi i opštine koristili socijalističke ambleme — štitove sa fabrikama, klasjem, pejzažima, natpisima i datumima — heraldičari okupljeni oko Srpskog heraldičkog društva postavili su cilj da teritorijalna, crkvena, korporativna i porodična znamenja ponovo budu pravi grbovi.

Ti grbovi grade se po pravilima evropske heraldike i oslanjaju na srpsku srednjovekovnu baštinu, ilirske grbovnike i državnu heraldiku Kneževine i Kraljevine Srbije. Prepoznaju se po tri nivoa grba, bedemskim i drugim krunama kao oznaci ranga, čuvarima štita izabranim iz srpske istorije i duhovnosti i po zastavama i stegovima izvedenim iz grba.

Utemeljenje
Srpsko heraldičko društvo „Beli orao”, osnovano 1991.
Oslonac
Srednjovekovna srpska znamenja, ilirski grbovnici, državna heraldika XIX veka i evropska heraldička pravila
Primena
Grbovi gradova i opština, eparhija, ustanova i porodica
Državni grb
Grb Republike Srbije iz 2004, u današnjem obliku od 2010.
Utemeljenje

Srpsko heraldičko društvo „Beli orao”

Srpsko društvo za heraldiku, genealogiju, veksilologiju i faleristiku „Beli orao”, poznatije kao Srpsko heraldičko društvo, osnovano je 1991. godine kao stručno udruženje koje sistematski proučava grbove, rodoslove, zastave i odlikovanja. Društvo je sebi postavilo zadatak da istraži i registruje srpsko heraldičko nasleđe, stvori nacionalni heraldički standard i terminološki rečnik i neguje nov, savremen heraldički izraz, zasnovan na najboljoj domaćoj i evropskoj tradiciji.

Osnivači Društva bili su Dragomir Acović, Branko Bogdanović, Lazar Gerić, Bratislav Đurović, Svetomir Jakovljević, Radoš Ljušić, Miladin Marković, Aleksandar Palavestra, Marko Popović, Ljubomir Stevović i Radomir Stolica. Stručni rad odvija se u kolegijumima za heraldiku, genealogiju, faleristiku i veksilologiju.

Najistaknutije ime Nove srpske heraldike je Dragomir Acović (Beograd, 1943), arhitekta, istoričar umetnosti i heraldičar, autor velikog broja grbova srpskih gradova i opština i jedan od autora savremenog državnog grba Srbije. Među heraldičkim umetnicima koji grbove crtaju po ovim načelima ističe se Ljubodrag Grujić, autor grbova mnogih opština.

Načela

Osnovna pravila

  1. 1

    Štit je osnova grba

    Sve što grb kazuje smešta se u štit. U njemu nema pejzaža, perspektive, natpisa ni godina; ime nosioca ili deviza ispisuju se na traci ispod grba.

  2. 2

    Heraldičke boje i metali

    Koriste se metali — zlato i srebro — i boje: crvena, plava, zelena, crna i purpurna. Metal se ne stavlja na metal, niti boja na boju, kako bi znamenje bilo čitljivo i iz daljine.

  3. 3

    Stilizovane figure

    Životinje, građevine i predmeti crtaju se u heraldičkoj stilizaciji, tako da budu prepoznatljivi i na malom štitu, a ne kao prirodan prizor.

  4. 4

    Tri nivoa grba

    Mali grb čini štit sa krunom, srednji dodaje spoljne ukrase kao što su grančice i traka sa imenom, a veliki grb i čuvare štita, zastave i postament.

  5. 5

    Kruna označava rang

    Nad grbovima gradova i opština stoji bedemska kruna, čiji izgled pokazuje rang jedinice; nad grbovima eparhija stoji arhijerejska mitra.

  6. 6

    Zastava i steg

    Steg ponavlja polje štita, a zastava nosi grb ili je izvedena iz njegovih boja. Oboje prate grb i usvajaju se zajedno sa njim.

Ocena znamenja

Kako ocenjujemo znamenja

Svako znamenje u registru razvrstano je prema tome koliko poštuje ova pravila — od ispravnog grba do logotipa. Ocena stoji na vrhu svakog dosijea, pored naziva znamenja.

  1. Heraldički ispravan grb

    Grb u skladu sa pravilima Nove srpske heraldike: štit, heraldičke boje i metali, stilizovane figure i pravilno spoljno znamenje.

    120

  2. Grb sa heraldičkim odstupanjima

    Heraldički grb sa pojedinim odstupanjima od pravila: u bojama, crtežu figura, spoljnom znamenju ili natpisima.

    32

  3. Pseudoheraldički amblem

    Znak u obliku štita, ali slikan kao prizor: sa pejzažom, natpisima, godinama ili simbolima van heraldičkog jezika. Nije grb.

    129

  4. Amblem

    Znak slobodnog oblika, najčešće krug, oval ili pečat, koji ne podražava grb.

    24