Načela registra
Registar nije popis znamenja jedne države, već krovna baza znamenja srpskog porekla, nosioca i značenja — u Srbiji, regionu i rasejanju. Ovde je određeno šta u registar ulazi, kako se znamenja raspoređuju i po kom merilu se ocenjuju.
Šta je srpska
heraldika?
Srpska heraldika, u smislu ovog registra, obuhvata grbove, zastave, stegove, pečate i ambleme koji su srpski po poreklu, po nosiocu ili po značenju: one koje nose srpske državne i samoupravne zajednice, Srpska pravoslavna crkva, srpske ustanove i porodice, kao i istorijska znamenja koja su postala deo srpskog pamćenja.
Srpsko nasleđe ne prati državne granice, ali ih poštuje. Zato registar znamenja beleži prema poreklu i značenju, a raspoređuje ih prema važećoj podeli države u kojoj se nosilac nalazi. Znamenje ulazi u registar kada ispunjava bar jedno od šest načela; većina značajnih znamenja ispunjava više njih.
- Predmet
- Grbovi, zastave, stegovi, pečati i amblemi
- Obuhvat
- Srbija, Republika Srpska, region i rasejanje
- Merilo upisa
- Bar jedno od šest načela
- Merilo ocene
- Nova srpska heraldika
Šest načela
- 1
Nosilac
Znamenje nosi država, entitet, grad, opština, ustanova, crkva, porodica ili pojedinac srpskog porekla ili srpske kulture.
Srbija, Republika Srpska, Matica srpska, Obrenovići
- 2
Zajednica
Znamenje mesta ili područja u kojem srpski narod čini većinu ili značajan deo stanovništva, ili u kojem je srpska zajednica dugo živela i ostavila trajan trag.
gradovi i opštine Srbije i Republike Srpske
- 3
Istorija
Istorijsko znamenje srpskih država, oblasti, dinastija, vlastele, gradova i ustanova — bez obzira na to u kojoj se državi njihovo područje danas nalazi.
Nemanjići, Brankovići, Kneževina i Kraljevina Srbija
- 4
Vera
Znamenje Srpske pravoslavne crkve, njenih eparhija, manastira i ustanova u matici, regionu i rasejanju.
Srpska pravoslavna crkva, Budimska i Bihaćko-petrovačka eparhija
- 5
Stvaralaštvo
Znamenje koje su stvorili srpski heraldičari i umetnici ili koje pripada srpskoj heraldičkoj školi, ma kom nosiocu bilo namenjeno.
grbovi Dragomira Acovića i Ljubodraga Grujića
- 6
Identitet
Znamenje trajno upisano u srpsko istorijsko pamćenje, predanje i književnost, i onda kada mu poreklo nije srpsko.
dvoglavi orao, krst sa ocilima, grbovi iz ilirskih grbovnika
Šta registar obuhvata
U registar ulaze
- državna, pokrajinska i entitetska znamenja i znamenja gradova, opština i gradskih opština
- istorijska znamenja država, oblasti, župa, vojvodstava i banovina
- grbovi vladarskih dinastija, vlastele, sveštenstva i savremenih porodica
- znamenja Srpske pravoslavne crkve, eparhija i manastira
- znamenja državnih organa, vojske, akademskih, kulturnih, društvenih i privrednih ustanova
- ranija znamenja i neusvojeni predlozi, uz jasnu oznaku
Ne ulaze, osim ako su postala deo srpske istorije
- znamenja stranih država i njihovih ustanova
- znamenja političkih stranaka i pokreta
- znamenja bez utvrđenog nosioca, porekla ili izvora
- crteži koji se predstavljaju kao zvanično znamenje, a to nisu
Izuzetak je znamenje tuđeg porekla koje je postalo deo srpskog pamćenja — kao apokrifni grbovi Nemanjića iz ilirskih grbovnika.
Oblasti registra
Teritorijalna heraldika
Grbovi i zastave gradova, opština i istorijskih oblasti Srbije i Republike Srpske.
Porodična heraldika
Grbovi vladarskih dinastija, plemstva, sveštenstva i savremenih građanskih porodica.
Sakralna heraldika
Znamenja Srpske pravoslavne crkve i njenih eparhija u matici, regionu i rasejanju.
Institucionalna heraldika
Znamenja državnih organa, vojske, univerziteta i ustanova kulture, udruženja, klubova, komora i privrednih društava.
Područja i nazivi
Teritorijalna znamenja raspoređena su po područjima — državama i entitetima — i u svakom prema njegovoj zvaničnoj administrativnoj podeli: Srbija po regionima i okruzima, Republika Srpska po regijama Prostornog plana.
Nazivi nosilaca navode se onako kako ih nosilac zvanično koristi, ćirilicom i latinicom. Znamenje se prikazuje u obliku koji je usvojio nadležni organ; ranija znamenja i predlozi prikazuju se odvojeno.
Upis u registar ne izražava politički, verski ni teritorijalni stav. Registar beleži heraldičku i istorijsku činjenicu da znamenje pripada srpskom nasleđu — po poreklu, nosiocu ili značenju — a ne tvrdnju o pripadnosti područja.
Nova srpska
heraldika
Merilo po kome registar ocenjuje znamenja jeste Nova srpska heraldika — savremeni srpski heraldički izraz, obnovljen od početka devedesetih godina XX veka oko Srpskog heraldičkog društva „Beli orao”. Grbovi se grade po pravilima evropske heraldike i oslanjaju na srednjovekovnu srpsku baštinu, ilirske grbovnike i državnu heraldiku Kneževine i Kraljevine Srbije.
Štit je osnova grba; koriste se heraldičke boje i metali; figure su stilizovane; grb ima tri nivoa — mali, srednji i veliki; kruna označava rang; steg i zastava izvode se iz grba.
Pet ocena
- 120
Heraldički ispravan grb
Grb u skladu sa pravilima Nove srpske heraldike: štit, heraldičke boje i metali, stilizovane figure i pravilno spoljno znamenje.
- 32
Grb sa heraldičkim odstupanjima
Heraldički grb sa pojedinim odstupanjima od pravila: u bojama, crtežu figura, spoljnom znamenju ili natpisima.
- 129
Pseudoheraldički amblem
Znak u obliku štita, ali slikan kao prizor: sa pejzažom, natpisima, godinama ili simbolima van heraldičkog jezika. Nije grb.
- 24
Amblem
Znak slobodnog oblika, najčešće krug, oval ili pečat, koji ne podražava grb.
- 6
Logotip
Grafički znak vizuelnog identiteta, zasnovan na stilizovanom crtežu i natpisu, bez heraldičke osnove.
Od predloga do dosijea
- 1
Predlog
Znamenje predlaže uredništvo, saradnik registra ili posetilac sajta.
- 2
Provera
Proverava se prema odluci o usvajanju, statutu, grbovniku, pečatu ili literaturi i utvrđuje koje načelo znamenje ispunjava.
- 3
Upis
Znamenje dobija dosije: slike u najvećoj dostupnoj rezoluciji, blazon, ocenu, simboliku, hronologiju i izvore.
- 4
Dopuna
Dosije se dopunjuje novim znamenjima, ranijim oblicima, predlozima i ispravkama. Ranija znamenja se nikada ne brišu.