Nemanjić
- Nosilac
- Dinastija Nemanjić
- Titule
- Veliki župani, Kraljevi, Carevi
- Period
- 1166–1371.
- Zadužbine
- Studenica, Hilandar, Žiča, Gračanica
- Krsna slava
- Sveti Arhiđakon Stefan
Blazon
- Štit
- U crvenom polju srebrni (beli) dvoglavi orao u poletu, zlatno oružan (kljun i kandže) i zlatnog jezika. Orao je prikazan u punom simetričnom raskoraku.
- Istorijske varijacije
- Tokom 13. veka (vreme Stefana Prvovenčanog) beleži se crveni orao na srebrnom polju. Konačna inverzija u srebrnog orla na crvenom polju ustaljuje se u vreme Cara Dušana.
- Kruna
- Štit je često nadvišen zatvorenom kraljevskom/carskom krunom sa ljiljanima.
- Zastava
- Zlatna tkanina na kojoj je predstavljen crveni dvoglavi orao (prema portolanima) ili beli orao na crvenoj podlozi (prema rekonstrukcijama).
Simbolika i značenje
Grb Nemanjića, srebrni dvoglavi orao na crvenoj pozadini, predstavlja temelj srpske državne heraldike. Ovaj motiv su srpski vladari preuzeli od Vizantije, simbolizujući time duhovnu i svetovnu vlast, kao i pretenzije na carsko dostojanstvo.
Prema predanju, Ana, žena Stefana Nemanje i kći vizantijskog cara Romana IV, „donela je u miraz u Srbiju belog orla kao simbol carski”.
Kroz istoriju, boje su varirale. Dok je u vreme Stefana Prvovenčanog preovladavao crveni orao na srebru, u vreme najveće moći pod Stefanom Dušanom (1331–1355) dolazi do inverzije boja. Tada se ustaljuje srebrni orao na crvenom polju, kao jasan kontrast vizantijskom crnom orlu na zlatnom polju.
Hronologija
- 1339Portolan Anđelina Dulserta
Na mapi katalonskog kartografa Anđelina Dulserta, prestonica Skoplje označena je zlatnim barjakom sa crvenim dvoglavim orlom, što je jedan od najstarijih kolornih prikaza srpske zastave.
- 1380Portolan Giljema Solera
Mapa majorkanskog kartografa koja potvrđuje kontinuitet upotrebe nemanjićkih simbola i nakon Maričke bitke.
- 1439Portolan Gabrijela de Valjseke
Kasniji portolan koji takođe prikazuje zastavu i grb nemanjićke Srbije.
- 1595Ilirski grbovnici
Prikaz grba Nemanjića u najstarijem sačuvanom zborniku ilirske heraldike Korenić-Neorić.
- XVII vekBarokna heraldika
Prikazi iz Beogradskog grbovnika II i čuvenog Fojničkog grbovnika, koji su služili kao osnova za mnoge kasnije rekonstrukcije.
- 1700-1702Stematografije
Prikazi iz Modenskog grbovnika i dela Pavla Ritera Vitezovića.